Hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn hiện đang được triển khai đầu tư xây dựng trên khắp cả nước. Khi quy mô công trình dự án càng lớn, yêu cầu kỹ thuật càng phức tạp đồng nghĩa với rủi ro càng cao. Giữa bối cảnh đó, Bảo hiểm công trình trở thành một trong những giải pháp góp phần hỗ trợ chủ đầu tư chủ động nhận diện và quản trị rủi ro. Bên cạnh đó, việc Chính phủ ban hành Nghị định 220/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định liên quan đến bảo hiểm bắt buộc trong hoạt động đầu tư xây dựng đang đặt ra những yêu cầu mới đối với chủ đầu tư và doanh nghiệp bảo hiểm.

Để làm rõ hơn những điểm mới trong Nghị định 220 cũng như những lợi ích khi tham gia bảo hiểm công trình, dự án cùng với những khó khăn, vướng mắc trong quy định hiện nay; ngày 16/9/2026, Báo Xây dựng tổ chức tọa đàm “Quản trị rủi ro các dự án hạ tầng trong kỷ nguyên đầu tư công”. Tọa đàm có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia, ban quản lý dự án, doanh nghiệp bảo hiểm và các bên liên quan. Bà Bùi Thị Thanh Xuân - đại diện Bảo hiểm VietinBank (VBI) đã tham dự, đồng thời chia sẻ góc nhìn từ thực tiễn thẩm định, bảo hiểm các dự án công trình.

Nhận diện những nhóm rủi ro lớn của dự án hạ tầng

Tại tọa đàm, ông Đàm Đức Biên, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), chỉ ra 5 nhóm rủi ro chính đối với các dự án hạ tầng quy mô lớn. Trong đó, nhóm rủi ro đầu tiên đến từ điều kiện kỹ thuật và địa chất phức tạp. Điều kiện địa chất, thi công, công nghệ thi công, thủy văn, nền móng, cầu, hầm, kết cấu ngầm, thiết bị công nghệ và sự giao thoa giữa các hạng mục đều phức tạp hơn. Một sai sót ở một bộ phận có thể tác động đến nhiều bộ phận khác. Tiếp đến là rủi ro về tiến độ. Một sự cố kỹ thuật có thể kéo theo chậm tiến độ, huy động lại nhân lực, máy móc, tăng chi phí quản lý, chi phí tài chính và ảnh hưởng đến kế hoạch khai thác. Bên cạnh đó, các dự án quy mô lớn cũng đối mặt với rủi ro giao diện hợp đồng khi có sự tham gia đồng thời của nhiều gói thầu và nhà thầu; rủi ro tác động xã hội, liên quan đến giao thông, môi trường, đời sống cộng đồng và thiệt hại đối với bên thứ ba. Ngoài ra, giá trị đầu tư lớn khiến ngay cả những tổn thất với tỷ lệ nhỏ cũng có thể tạo ra thiệt hại tài chính đáng kể.

Từ góc độ doanh nghiệp bảo hiểm, bà Bùi Thị Thanh Xuân, Phó Tổng giám đốc VBI cho biết, ba nhóm rủi ro được các chủ đầu tư đặc biệt quan tâm hiện nay gồm thiên tai cực đoan, kỹ thuật thi công phức tạp và trách nhiệm đối với bên thứ ba.

Đáng chú ý, với các dự án triển khai trong giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 12, nguy cơ lũ quét, sạt lở, bão lũ có thể gia tăng. Trong khi đó, các công trình có yêu cầu kỹ thuật cao hoặc nằm tại khu vực đô thị còn phải tính đến nguy cơ rung chấn, sụt lún và ảnh hưởng đến các công trình, tài sản xung quanh.

Chủ động tham gia bảo hiểm ngay từ đầu để quản trị rủi ro

Trước những rủi ro luôn hiện hữu, lãnh đạo Cục Kinh tế Quản lý xây dựng cho rằng, các chủ đầu tư, ngoài việc có các biện pháp phòng ngừa rủi ro thì pháp luật cũng đã tạo ra những công cụ pháp lý. Cụ thể là chi phí mua bảo hiểm đã được tính trong tổng mức đầu tư của dự án. Đây là một điểm thuận lợi cho các chủ đầu tư trong việc xác định, tính toán các điều kiện và nội dung bảo hiểm để đạt được hiệu quả khi có sự cố cần chi trả.

Từ thực tiễn triển khai, đại diện VBI nhận định việc tham gia bảo hiểm từ sớm có ý nghĩa quan trọng trong quản trị rủi ro. Khi doanh nghiệp bảo hiểm được tham gia ngay từ đầu, quá trình đánh giá rủi ro có thể được thực hiện kỹ lưỡng hơn, qua đó giúp chủ đầu tư nhận diện những nguy cơ có thể phát sinh và chủ động tính toán các giải pháp giảm thiểu tổn thất. Đây cũng là xu hướng chuyển dịch từ mô hình “bảo hiểm để bồi thường” sang “bảo hiểm để phòng ngừa và quản trị rủi ro”.

Trên thực tế, doanh nghiệp bảo hiểm không chỉ tham gia khi sự cố xảy ra. Ngay trong quá trình thẩm định trước khi nhận bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm có thể đánh giá vị trí công trình, thiết kế, biện pháp thi công, điều kiện địa chất, các nguy cơ về cháy nổ, ngập lụt, sạt lở, sụt lún và nhiều yếu tố khác.

Tuy nhiên, mức độ tham gia của doanh nghiệp bảo hiểm vào giai đoạn thiết kế ở Việt Nam hiện chưa sâu và chưa mang tính hệ thống như ở một số thị trường bảo hiểm phát triển. Phần lớn doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam vẫn tiếp cận công trình chủ yếu tại thời điểm chuẩn bị xây dựng hoặc khi chủ đầu tư có nhu cầu mua bảo hiểm.

Đánh giá rủi ro là cơ sở xác định phí bảo hiểm

Theo ông Nguyễn Phong Cầm, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, Nghị định 220/2026/NĐ-CP ra đời chính là đang tạo thêm một động lực cho quá trình chuyển đổi này. Khi phí bảo hiểm được phép điều chỉnh theo mức độ rủi ro và việc đánh giá rủi ro ngày càng được coi trọng, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ có thêm động lực đầu tư vào năng lực thẩm định dữ liệu, mô hình hóa và các dịch vụ tư vấn phòng ngừa tổn thất. Ngược lại, chủ đầu tư cũng có thêm động lực thực hiện các giải pháp giảm thiểu rủi ro ngay từ giai đoạn đầu của dự án.

Chia sẻ cụ thể hơn về công tác thẩm định, bà Bùi Thị Thanh Xuân cho biết, việc tính phí bảo hiểm công trình tại VBI được xác định dựa trên 4 tiêu chí:

Thứ nhất là đặc điểm tự nhiên của vị trí xây dựng công trình (khả năng chống chịu thiên tai, ngập lụt, sạt lở) chúng tôi sử dụng hệ thống Catnet - công cụ đánh giá rủi ro thiên tai toàn cầu do tập đoàn tái bảo hiểm Swiss Re phát triển để có thể xem xét lịch sử và dự báo thiên tai (giông, bão, lụt, sạt lở…) tại từng địa điểm công trình chính xác theo kinh độ và vĩ độ.
Thứ hai, dựa trên đặc điểm kỹ thuật của công trình như xây cầu không qua sông, không đào hầm khác với công trình vượt sông, hầm.
Thứ ba là năng lực của nhà thầu và tư vấn giám sát. Tức không chỉ nhìn hồ sơ năng lực trên giấy, mà quan trọng hơn là lịch sử tổn thất thực tế của chính nhà thầu đó ở các dự án trước, và cách họ xử lý khi có sự cố phát sinh.
Thứ tư là các yếu tố xung quanh công trình như mật độ dân cư, công trình lân cận, hạ tầng ngầm hiện hữu - quyết định mức độ rủi ro trách nhiệm với bên thứ ba, đặc biệt quan trọng với các dự án trong đô thị.

Từ những chia sẻ tại tọa đàm, có thể thấy quản trị rủi ro đang ngày càng được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn. Trong đó, sự tham gia sớm và chủ động của doanh nghiệp bảo hiểm, cùng việc ứng dụng dữ liệu và các công cụ đánh giá chuyên sâu sẽ góp phần giúp các bên nhận diện nguy cơ, chủ động phòng ngừa và xây dựng phương án ứng phó phù hợp trong suốt vòng đời dự án.